Premier Ewa Kopacz powiedziała w swoim przemówieniu, że pojednanie Helmuta Kohla oraz Tadeusza Mazowieckiego było mocnym symbolem, znakiem, w którym przejawia się pokora, a gest ten miał wymiar etyczny. Za nim poszły dobre zmiany społeczne i polityczne w stosunkach obu krajów. „Dzisiaj młodzież w Krzyżowej powinna mieć możliwość poznać i zrozumieć naszą wspólną historię. W 1989 r. wolna Polska opowiedziała się za zjednoczeniem RFN i NRD. Stało za tym przekonanie, że jest to najlepsza rękojmia przyszłości. Niemcy zaś zrozumieli, że dla nich ważna jest stabilna politycznie Polska” – zaznaczyła Ewa Kopacz. Premier stwierdziła, że dzisiaj przejawem pojednania są różne instytucje, jak Fundacja „Krzyżowa” dla Porozumienia Europejskiego, współpraca samorządów oraz wymiany Uniwersytetów. Premier Kopacz wyznała, że cieszy się, iż dzisiaj z szacunkiem możemy odnieść się do odwagi, którą pokazano w czasie pojednania sprzed 25 lat.



Pani Kanclerz Angela Merkel podkreśliła, że „Krzyżowa oznacza dziś pojednanie, zrozumienie oraz partnerstwo. Dziś pamiętamy, wspominamy tamte wydarzenia, aby wyciągnąć wnioski dla nas i dla przyszłych pokoleń.” Merkel wspomnieniami sięgnęła do 1989 roku, kiedy 9. listopada runął mur berliński. Stało się to dzięki stale rosnącemu pragnieniu narodu niemieckiego do wolności. Przyznała, że gdyby zabrakło wolnościowego zaangażowania Polaków nie byłoby dziś wolnej Europy.

Niemiecka Kanclerz nawiązała również do obecnej sytuacji politycznej Europy i świata. Jej zdaniem z Rosją należy rozmawiać. „Jesteśmy świadomi, że możemy tylko wspólnie z Rosją na dłuższą metę i długoterminowo zabezpieczyć bezpieczeństwo Europy, i dlatego sankcje nie są dla nas celem samym w sobie, tylko musimy prowadzić dialog z Rosją.” 

W uroczystości wziął udział również Profesor Władysław Bartoszewski, który w swoim przemówieniu podkreślił, że Krzyżowa jest wyrazem pojednania, wypracowanego w duchu zasad fundamentalnych dla Europy chrześcijańskiej i Europy Karola Wielkiego, a nie duchu nazistowskim. Bartoszewski wyznał, że wśród jego współwięźniów z byłego nazistowskiego obozu Auschwitz, był prawdopodobnie jedynym, który dążył do pojednania z narodem Niemieckim. „Być może nie jest to do końca zrozumiałe dla przeciętnego człowieka, ale podkreślam, że to nie ja się zmieniłem, ale zmieniły się Niemcy. Do pojednania była wówczas potrzebna odwaga, tak jak głosi nazwa wystawy.”



Zdaniem Profesora fakt, że możemy dziś gościć kanclerz Niemiec jest pewnego rodzaju światowym fenomenem i wiele krajów, m.in. państwa azjatyckie mogą się od nas uczyć symbolu Krzyżowej.

Arcybiskup Alfons Nossol, który 25 lat temu koncelebrował Mszę Pojednania, zaznaczył, iż dzisiaj „Krzyżowa stała się ikoną pojednania polsko – niemieckiego i jest wzorcem dla Europy, a może i dla świata”. 12. listopada br., w trakcie kazania na nabożeństwu ekumenicznym, arcybiskup przypomniał wszystkim zgromadzonym, że ten, który wybacza, zwycięża pierwszy.

Nikt nie ma wątpliwości, że Europa uległa ogromnym zmianom od roku 1989. Zmieniła się także Krzyżowa, co podkreśla Dominik Kretschmann – kierownik Miejsca Pamięci w Krzyżowej. Wyznał, że pracownicy Muzeum Historii Polski, którzy przyjechali do Fundacji w celu rozpoczęcia prac nad wystawą, byli zaskoczeni, jak bardzo zmieniło się to miejsce po upływie ćwierć wieku.

Po przemówieniach nastąpiło uroczyste otwarcie wystawy plenerowej „Odwaga i pojednanie”, której kuratorami są dr hab. Waldemar Czachur oraz dr Kazimierz Wóycicki. Wystawa została zrealizowana przez Muzeum Historii Polski w Warszawie, we współpracy z Fundacją „Krzyżowa” dla Porozumienia Europejskiego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego i w całości została poświęconą niełatwej drodze Polaków i Niemców do pojednania i partnerstwa w Europie. Robert Kostro, dyrektor Muzeum Historii Polski, podkreślił, że „wystawa poświęcona jest odpuszczeniu innym”. Jego zdaniem Msza Pojednania była symbolicznym zamknięcie niezwykle trudnego i bolesnego etapu w historii obu krajów po roku 1939.

Kostro wyznał, że projekt był ogromnym wyzwaniem merytorycznym, ponieważ miał wiele poziomów, jak np. działania środowisk katolickich w latach 80tych oraz współzależność pojednania od obu stron. Wymiar praktyczny planowania wystawy stawiał pytania, jak umieścić ją w zabytkowym założeniu Krzyżowej. Symboliczne jest to, że w labiryncie pojednania, którego dosłowny kształt przyjęła wystawa, można zgubić wyjście, ale również je znaleźć. „Pokazujemy agresję nazistowskich Niemiec na Polskę, ale także krzywdy, jakich doznała ludność niemiecka od Polaków po 1945 r. Na jednej ze ścian widzimy także gest Willy’ego Branta. Wystawa ma formę otwartą, ponieważ historia toczy się dalej”. Dyrektor Muzeum Historii Polski podziękował Fundacji „Krzyżowa” za stałą gościnę.

Ostatnim etapem wizyty Pani Premier i Pani Kanclerz był udział w nabożeństwie w Kościele Pokoju w Świdnicy – miejscu, które również stanowi symbol pojednania polsko – niemieckiego. 

Uroczystości 25 lecia Mszy Pojednania trwały od 12 listopada i osiągnęły swój punkt kulminacyjny 20.11. podczas wizyty Pani Premier i Pani Kanclerz. Każdy z obecnych podkreślał rolę, jaką w procesie pojednania odgrywa działalność Fundacji Krzyżowa” dla Porozumienia Europejskiego. Pracę na rzecz młodzieży i wychowywania pokoleń w duchu pojednania i zrozumienia.